Samen op de bank is niet altijd samen
De avond is begonnen. Het eten is achter de rug en iedereen zoekt een plekje op de bank. De ene persoon kijkt een serie, terwijl de andere berichten beantwoordt of door sociale media scrolt. Het is gezellig genoeg, maar voor je het weet is de avond voorbij. Jullie waren samen thuis, maar hebben nauwelijks iets met elkaar gedeeld. Herkenbaar? Dat hoeft niet te betekenen dat er iets mis is. Schermen horen nu eenmaal bij het dagelijkse leven. Toch kan het fijn zijn om af en toe bewust voor iets anders te kiezen. Je hoeft de televisie niet voorgoed uit te zetten of je telefoon te verstoppen. Begin gewoon met een avond waarop er wat meer ruimte is voor elkaar. Juist kleine veranderingen kunnen een gewone dinsdagavond een heel ander gevoel geven.
Maak samen koken het begin van de avond
Samen koken is een eenvoudige manier om thuis iets leuks te doen. Je hoeft daarvoor geen ingewikkeld recept te kiezen. Maak bijvoorbeeld zelf pizza, bereid een grote pan soep of probeer een gerecht dat jullie nog nooit hebben gemaakt. Verdeel de taken en zet ondertussen wat ingrediënten klaar. De ene persoon snijdt groenten, terwijl de andere de saus maakt. Daardoor ontstaat vanzelf ruimte voor een gesprek. Bovendien is er een gezamenlijk doel: aan het einde van de avond staat er iets lekkers op tafel. Ook met kinderen werkt dit goed. Laat ze groenten wassen, deeg kneden of de tafel dekken. Het hoeft niet perfect te gaan. Soms hoort er juist wat rommel bij. Daarna kunnen jullie rustig samen eten, zonder telefoons naast de borden. Zo wordt een gewone maaltijd opnieuw een moment om naar uit te kijken.
Haal een gezelschapsspel uit de kast
Een spelletje kan de sfeer thuis meteen veranderen. Kies een kaartspel, een bordspel of een quiz waarbij iedereen kan meedoen. Voor koppels is het leuk om iets te kiezen waarbij samenwerking belangrijker is dan winnen. Vrienden kunnen juist plezier beleven aan een spel met onverwachte vragen of grappige opdrachten. Ook gezinnen vinden gemakkelijk een spel dat bij verschillende leeftijden past. Het voordeel is dat je niet voortdurend hoeft te bedenken waarover je moet praten. Het spel zorgt vanzelf voor gespreksstof, verrassingen en soms een beetje gezonde competitie. Bovendien ontstaan er vaak momenten waar je later nog om kunt lachen. Heb je geen spel in huis? Dan kun je elkaar vragen stellen, woorden raden of samen een korte quiz verzinnen. Het belangrijkste is niet wie wint, maar dat iedereen actief meedoet.
Ga naar buiten, ook als de avond kort is
Een wandeling hoeft geen groot uitstapje te zijn. Trek na het eten je jas aan en loop een rondje door de buurt. Je kunt samen naar een park gaan, een rustige straat ontdekken of even langs een lokale winkel wandelen. Vooral na een drukke werkdag kan buiten zijn helpen om de overgang naar de avond te maken. Daarnaast praat je tijdens het wandelen soms gemakkelijker dan wanneer je tegenover elkaar aan tafel zit. Er is geen noodzaak om voortdurend oogcontact te houden en stiltes voelen minder ongemakkelijk. Neem bijvoorbeeld de tijd om te vertellen wat er die dag goed ging of wat je bezighoudt. Met kinderen kun je onderweg bladeren zoeken of kijken welke dieren je tegenkomt. Is het slecht weer? Maak dan een korte wandeling zodra het droog wordt. Zelfs een klein rondje kan al voor een andere sfeer zorgen.
Maak ruimte voor een gesprek dat verder gaat dan de agenda
In een druk huishouden gaan veel gesprekken over praktische zaken. Wie haalt boodschappen? Wat staat er morgen op het programma? Wie brengt de kinderen ergens naartoe? Zulke afspraken zijn nodig, maar ze vertellen niet altijd hoe iemand zich voelt. Daarom kan een schermvrije avond een goed moment zijn om eens andere vragen te stellen. Waar heb je de laatste tijd plezier in gehad? Wat zou je graag nog eens doen? Waar kijk je naar uit? Je hoeft daar geen diepgaand gesprek van te maken. Begin gewoon met oprechte belangstelling en luister naar het antwoord. Geef de ander bovendien de tijd om na te denken. Soms ontstaat er een lang gesprek, terwijl het op andere avonden bij een paar zinnen blijft. Beide zijn prima. Het doel is niet om elk stil moment op te vullen, maar om elkaar opnieuw wat bewuster aandacht te geven.
Ook met vrienden en familie werkt het
Een avond zonder scherm hoeft niet alleen iets voor koppels te zijn. Nodig een vriend(in) uit voor koffie, organiseer een eenvoudige maaltijd of spreek af om samen een puzzel te maken. Je kunt ook oude foto’s bekijken en herinneringen ophalen. Dat levert vaak verhalen op die anders niet ter sprake zouden komen. Voor gezinnen is samen iets maken eveneens een leuke optie. Bak koekjes, knutsel iets voor het seizoen of laat iedereen een gerecht kiezen voor een gezamenlijke maaltijd. Vervolgens kan iedereen helpen met de voorbereiding. Zo voelt de avond niet als een activiteit die iemand anders heeft bedacht, maar als iets waaraan iedereen bijdraagt. Houd wel rekening met verschillende voorkeuren. Niet iedereen heeft zin in een uitgebreid spel of een lange wandeling. Door samen te kiezen, vergroot je de kans dat iedereen zich prettig voelt.
Laat de telefoon even buiten beeld
Een schermvrije avond wordt gemakkelijker wanneer je niet voortdurend meldingen ziet verschijnen. Leg je telefoon daarom tijdens het eten in een andere kamer of zet meldingen tijdelijk uit. Spreek eventueel af dat iedereen hetzelfde doet. Zo voelt niemand zich buitengesloten of gecontroleerd. Het helpt ook om vooraf iets klaar te leggen. Zet een spel op tafel, haal ingrediënten in huis of kies alvast een wandelroute. Daardoor hoef je op het moment zelf niet meer te zoeken naar een idee. Verwacht echter niet dat iedereen meteen enthousiast is. Sommige mensen vinden het lastig om hun telefoon weg te leggen, vooral wanneer ze gewend zijn voortdurend bereikbaar te zijn. Begin daarom met een korte periode en kijk wat prettig voelt. Het gaat niet om strenge regels, maar om bewust kiezen wanneer je aandacht ergens anders naartoe mag gaan.
Kleine gewoontes maken samen zijn vanzelfsprekender
Je hoeft niet iedere avond iets bijzonders te organiseren. Juist een haalbare gewoonte maakt het gemakkelijker om tijd voor elkaar vrij te houden. Misschien eten jullie op een vaste avond zonder telefoon. Of jullie maken na het eten een korte wandeling. Misschien drinken jullie samen thee en vertellen jullie om de beurt iets over de dag. Kies iets dat bij jullie leven past en houd het eenvoudig. Daarnaast is het belangrijk om ruimte te laten voor avonden waarop iedereen moe is. Samen zijn hoeft niet altijd actief te zijn. Je kunt ook rustig lezen, tekenen of een puzzel maken aan dezelfde tafel. Uiteindelijk draait het niet om het volledig vermijden van schermen. Het draait om de mogelijkheid om bewust te kiezen voor contact. Wanneer je daar regelmatig ruimte voor maakt, kunnen gewone avonden weer momenten worden die je met plezier deelt.
